Είπατε "Πνευματική Ιδιοκτησία"; Mία ελκυστική οφθαλμαπάτη!

(ποιες είναι άδειες , ποιες είναι διαφορές κτλ.)

Δημοσίευσηαπό newbie » Τετ Αύγ 03, 2011 3:53 pm

Σε μία προσπάθεια να κατανοήσω βαθύτερα το νόημα του Ελεύθερου Λογισμικού, μόλις τελείωσα τη μετάφραση αυτού του πολύ σημαντικού άρθρου του RMS και το παραθέτω πιο κάτω για όσους θέλουν πραγμαιτκά να πάνε "στην καρδιά" του όλου θέματος!

από τον Richard M. Stallman
http://www.gnu.org/philosophy/not-ipr.html

Έχει γίνει του συρμού να συναθροίζουν τα πνευματικά δικαιώματα, μαζί με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα εμπορικά σήματα και 3 ξεχωριστές και διαφορετικές οντότητες, που περιλαμβάνουν 3 ξεχωριστά και διαφορετικά σύνολα νόμων, συν μια ντουζίνα άλλους νόμους, σε ένα κοινό δοχείο και να ονομάζουν αυτό το συνοθύλευμα «πνευματική ιδιοκτησία».

Ο διαστρεβλωτικός αυτός όρος που προκαλεί σύγχυση, δεν κατέστη κοινός κατά λάθος. Οι εταιρείες που κερδίζουν από την σύγχυση, είναι ακριβώς εκείνες που τον προώθησαν. Ο πιο ξεκάθαρος τρόπος για να ξεφύγουμε από αυτή τη σύγχυση, είναι να απορρίψουμε εντελώς τον όρο αυτό

Σύμφωνα με τον καθηγητή Mark Lemley, που τώρα βρίσκεται στη Νομική Σχολή του Στάνφορντ, η διαδεδομένη χρήση του όρου "πνευματική ιδιοκτησία" είναι μια μόδα που ακολούθησε την ίδρυση του “Παγκόσμιου Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας (WIPO), το 1967, ενώ έγινε πραγματικά κοινή μόλις τα τελευταία χρόνια.

(Η WIPO είναι επίσημα μια οργάνωση του ΟΗΕ, αλλά στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει τα συμφέροντα των κατόχων πνευματικών δικαιωμάτων, των ευρεσιτεχνιών και των εμπορικών σημάτων.)

Η ευρεία χρήση χρονολογείται περίπου (http://ngrams.googlelabs.com/graph?content=intellectual+property&year_start=1800&year_end=2008&corpus=0&smoothing=1) από το 1990. (Τοπικό αντίγραφο εικόνας).

Ο όρος κουβαλάει μαζί του μια προκατάληψη που δεν είναι δύσκολο να φανεί: προτείνει να σκεφτόμαστε για τα πνευματικά δικαιώματα, τις πατέντες πνευματικής ιδιοκτησίας και τα εμπορικά σήματα, με τρόπο ανάλογο όπως και για τα δικαιώματα ιδιοκτησίας για φυσικά αντικείμενα. (Αυτή η αναλογία έρχεται, βέβαια, σε σύγκρουση με τη βασική φιλοσοφία του Νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας, του Δικαίου ευρεσιτεχνίας και του Δικαίου των εμπορικών σημάτων, αλλά μόνον οι ειδικοί το γνωρίζουν αυτό.

Αυτοί οι νόμοι στην πραγματικότητα δεν μοιάζουν με τους νόμους περί φυσικής ιδιοκτησίας, αλλά η χρήση αυτού του όρου, οδηγεί τους νομοθέτες να διαμορφώνουν νόμους που να μοιάζουν όλο και περισσότερο με εκείνους. Αφού αυτή είναι η επιθυμητή αλλαγή από τις εταιρείες που ασκούν την ισχύ των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των εμπορικών σημάτων, η προκατάληψη που εισάγει ο όρος "πνευματική ιδιοκτησία", τους ταιριάζει απόλυτα.

Η προκατάληψη είναι επαρκής λόγος για να απορρίψει κανείς τον όρο αυτό, και ο κόσμος με ρωτά πολλές φορές αν μπορώ να προτείνω κάποιο άλλο όνομα για τη συνολική αυτή κατηγορία - είτε έχουν προτείνει τις δικές τους εναλλακτικές και συχνά χιουμοριστικές ονομασίες. Οι διάφορες προτάσεις περιλαμβάνουν “Ε.Π.Μ.”, που σημαίνει “Επιβεβλημένα Προνόμια Μονοπωλίου” και Ν.Ε.Μ.Π.α.τ.Κ., που σημαίνει “Νομίμως Επιβαλλόμενα Μονοπώλια Προερχόμενα από τη Κυβέρνηση”. Ορισμένοι μιλούν για "Καθεστώτα Αποκλειστικών Δικαιωμάτων", αλλά το αναφέρεσαι στους περιορισμούς, μιλώντας για "Δικαιώματα", αποτελεί επίσης αντίφαση.

Μερικά από αυτά τα εναλλακτικά ονόματα θα ήταν μια βελτίωση, αλλά είναι λάθος να αντικατασταθεί η "πνευματική ιδιοκτησία" από οποιονδήποτε άλλον όρο. Ένα άλλο όνομα δεν θα αντιμετώπιζε το βαθύτερο πρόβλημα του όρου: την υπερβολική γενίκευση. Η "πνευματική ιδιοκτησία" δεν συνιστά καθόλου ένα ενιαίο πράγμα - αυτό είναι μια οφθαλμαπάτη. Ο μόνος λόγος που οι άνθρωποι πιστεύουν ότι έχει νόημα να θεωρείται ως ενιαία κατηγορία, είναι ότι η διαδεδομένη χρήση του όρου τους έχει παραπλανήσει.

Ο όρος "πνευματική ιδιοκτησία" είναι στην καλύτερη περίπτωση ένα πολυσυλλεκτικό δοχείο, για να συναθροισθούν μαζί ετερόκλητοι νόμοι. Οι μη έχοντες νομική παιδεία που ακούν έναν όρο να εφαρμόζεται σε αυτούς τους διάφορους νόμους, τείνουν να υποθέτουν ότι θα βασίζονται σε μία κοινή αρχή, και ότι θα λειτουργούν παρόμοια.

Τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την πραγματικότητα. Αυτοί οι νόμοι δημιουργήθηκαν χωριστά, εξελίχθησαν διαφορετικά, και καλύπτουν εντελώς διαφορετικές δραστηριότητες, έχουν διαφορετικούς κανόνες και εγείρουν διαφορετικά ζητήματα δημόσιας πολιτικής.

Ο Νόμος περί Πνευματικών Δικαιωμάτων (Copyright Law) σχεδιάστηκε για να προωθήσει τη συγγραφή διαφόρων γραπτών έργων καθώς και την τέχνη, και καλύπτει τις λεπτομέρειες έκφρασης ενός έργου. Ο Νόμος περί Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (Patent Law) είχε ως στόχο την προώθηση της δημοσίευσης χρήσιμων ιδεών, με τίμημα την παραχώρηση, σε εκείνον που δημοσιεύει μία ιδέα, ενός προσωρινού μονοπωλίου πάνω της- ένα τίμημα που ενώ μπορεί να αξίζει να καταβληθεί σε κάποιους τομείς δραστηριότητας, ενδέχεται να μην συμφέρει να καταβληθεί σε άλλες περιπτώσεις.

Ο Νόμος περί Εμπορικών Σημάτων (Trademark Law), αντίθετα, δεν είχε σκοπό να προωθήσει κάποιο συγκεκριμένο τρόπο δράσης, αλλά στόχευε απλώς να επιτρέψει στους αγοραστές να γνωρίζουν τι αγοράζουν. Οι νομοθέτες, όμως, κάτω από την επίδραση του όρου "πνευματική ιδιοκτησία", το μετέτρεψαν σε ένα σύστημα που παρέχει κίνητρα για τη διαφήμιση.
Επειδή αυτοί οι νόμοι αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα, είναι διαφορετικοί σε κάθε τους λεπτομέρεια, καθώς και στους βασικούς τους σκοπούς και τις μεθόδους τους. Έτσι, εάν μάθετε κάποια πράγματα σχετικά με το Νόμο περί πνευματικών δικαιωμάτων, θα ήτανε σοφό να υποθέσετε ότι ο Νόμος περί Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας θα είναι διαφορετικός. Σπανίως θα κάνετε λάθος!

Οι άνθρωποι συχνά αναφέρονται στον όρο "πνευματική ιδιοκτησία", όταν στην πραγματικότητα εννοούν κάποια μεγαλύτερη ή μικρότερη υποκατηγορία. Για παράδειγμα, οι πλούσιες χώρες συχνά επιβάλλουν άδικους νόμους στις φτωχές χώρες, για να “αρμέξουν” χρήματα από αυτές. Μερικοί από αυτούς τους νόμους είναι Νόμοι περί «πνευματικής ιδιοκτησίας», ενώ κάποιοι άλλοι δεν είναι. Παρ' όλα ταύτα, οι επικριτές της πρακτικής συχνά πιάνονται από τον εν λόγω όρο, επειδή τους είναι γνωστό και οικείο. Μέσω της χρήσης του, αλλοιώνουν την ίδια τη φύση του ζητήματος.

Θα ήταν καλύτερο να χρησιμοποιήσει κανείς τον ακριβή όρο, όπως ας πούμε «Νομοθετικός Αποικισμός», που πάει κατ' ευθείαν στην καρδιά του θέματος.

Οι κοινοί άνθρωποι δεν είναι οι μόνοι που έχουν μπερδευτεί από αυτόν τον όρο. Ακόμη και οι καθηγητές Νομικής, που διδάσκουν αυτούς τους Νόμους, δελεάζονται και αποσπάται η προσοχή τους από την γοητεία του όρου «Πνευματική Ιδιοκτησία», και προβαίνουν σε γενικές δηλώσεις που έρχονται όμως σε αντίθεση με πράγματα που γνωρίζουν. Για παράδειγμα, ένας καθηγητής έγραψε το 2006:

Σε αντίθεση με τους απογόνους τους, που τώρα καθαρίζουν τα πατώματα του WIPO, οι συντάκτες του Συντάγματος των ΗΠΑ είχαν μια ηθική, μία στάση που ευνοούσε τον ανταγωνισμό σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Ήξεραν ότι κάποια δικαιώματα μπορεί να είναι αναγκαία, αλλά... έδεσαν τα χέρια της Γερουσίας, περιορίζοντας την εξουσία της με πολλούς τρόπους.

Η δήλωση αυτή αναφέρεται στο άρθρο 1, παράγραφος 8, εδάφιο 8 του Συντάγματος των ΗΠΑ, που επιτρέπει την ύπαρξη ενός Νόμου περί πνευματικών δικαιωμάτων και του Δικαίου Ευρεσιτεχνίας. Η ρήτρα αυτή, όμως, δεν έχει καμία σχέση με τα εμπορικά σήματα ή τα διάφορα άλλα. Ο όρος "πνευματική ιδιοκτησία" οδήγησε εκείνον τον καθηγητή να κάνει μία εσφαλμένη γενίκευση.

Ο όρος "πνευματική ιδιοκτησία" οδηγεί, επίσης, σε απλοϊκή σκέψη. Οδηγεί τους ανθρώπους να επικεντρώνονται στην επιφανειακή ομοιότητα μορφής που αυτοί οι ανόμοιοι νόμοι έχουν - ότι δημιουργούν τεχνητά πλεονεκτήματα για συγκεκριμένες ομάδες- και να μη λαμβάνουν υπ' όψη τα στοιχεία που αποτελούν την ουσία τους: τους συγκεκριμένους περιορισμούς που θέτει ο κάθε νόμος για τους πολίτες, και τις συνέπειες που έπονται. Αυτή η απλοϊκή εστίαση στη μορφή και μόνον, ενθαρρύνει μία "οικονομικίστικη" προσέγγιση σε όλα αυτά τα θέματα.

Οι αρχές της οικονομίας λειτουργούν και εδώ, όπως συμβαίνει συχνά, ως όχημα για ανεξέταστες υποθέσεις. Αυτές περιλαμβάνουν υποθέσεις σχετικά με διάφορες αξίες, όπως πχ. ότι η ποσότητα παραγωγής είναι σημαντικός παράγοντας, ενώ η ελευθερία και ο τρόπος ζωής δεν είναι, και πραγματικά παραδοχές οι οποίες είναι ως επί το πλείστον ψευδείς, όπως ότι τα πνευματικά δικαιώματα για τη μουσική υποστηρίζουν τους μουσικούς, ή ότι οι πατέντες στα φάρμακα υποστηρίζουν έρευνα που σώζει ζωές.

Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι, μέσα στην ευρεία κλίμακα που ο όρος «πνευματική ιδιοκτησία» υπονοεί, τα ειδικά ζητήματα που εγείρονται από τους διάφορους νόμους καθίστανται σχεδόν αόρατα. Τα θέματα αυτά εγείρονται από τις ιδιαιτερότητες του κάθε νόμου- ακριβώς εκείνα που ο όρος "πνευματική ιδιοκτησία" ενθαρρύνει τους ανθρώπους να αγνοούν. Για παράδειγμα, ένα θέμα σχετικά με τον νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας είναι εάν ο διαμοιρασμός μουσικής θα πρέπει να επιτρέπεται. Ο νόμος περί ευρεσιτεχνίας δεν έχει καμία σχέση με αυτό. Ο νόμος περί ευρεσιτεχνίας εγείρει ζητήματα όπως το αν οι φτωχές χώρες θα πρέπει να μπορούν να παράγουν φάρμακα που σώζουν ζωές και να τα πωλούν φτηνά για να σώζουν ζωές. Ο νόμος περί πνευματικών δικαιωμάτων δεν έχει καμία σχέση με αυτά τα θέματα.

Κανένα από αυτά τα θέματα δεν είναι αποκλειστικά οικονομικής φύσεως, και οι όποιες μη-οικονομικές τους πτυχές είναι πολύ διαφορετικές. Χρησιμοποιώντας τη ρηχή οικονομική υπερβολική γενίκευση ως βάση για την εξέταση τους, σημαίνει ότι θα αγνοούμε τις διαφορές. Μπερδεύοντας τους δύο νόμους μέσα στην κατσαρόλα της "πνευματικής ιδιοκτησίας", εμποδίζουμε την καθαρή σκέψη για τον καθένα χωριστά.

Έτσι, οποιεσδήποτε απόψεις για "το θέμα της πνευματικής ιδιοκτησίας" και οποιεσδήποτε γενικεύσεις σχετικά με αυτήν την υποτιθέμενη κατηγορία, είναι σχεδόν σίγουρα ανόητες. Εάν νομίζετε ότι όλοι αυτοί οι νόμοι αποτελούν ένα ενιαίο θέμα, τότε θα τείνετε να διαλέξετε τις απόψεις σας από μία επιλογή εκτεταμένων υπερβολικών γενικεύσεων, καμία από τις οποίες δεν είναι καλή.

Αν θέλετε να σκεφτείτε καθαρά σχετικά με τα ζητήματα που εγείρονται από τις πατέντες, ή τα πνευματικά δικαιώματα ή τα εμπορικά σήματα, ή τους διάφορους άλλους νόμους, τότε το πρώτο βήμα είναι να ξεχάσετε την ιδέα της ανάμειξης όλων αυτών και να τα αντιμετωπίζετε σαν ξεχωριστά ζητήματα. Το δεύτερο βήμα είναι να απορρίψετε τις στενές προοπτικές και την απλοϊκή εικόνα που ο όρος "πνευματική ιδιοκτησία" υπονοεί. Εξετάστε κάθε ένα από αυτά τα θέματα χωριστά, στην πληρότητά του, και μόνο τότε θα έχετε μια ευκαιρία να τα εξετάσετε πραγματικά καλά.

Και όταν πρόκειται για τη μεταρρύθμιση του WIPO, ακολουθεί πιο κάτω μια πρόταση για αλλαγή τόσο του ονόματος όσο και της ουσίας του WIPO (http://fsfe.org/projects/wipo/wiwo.en.html )
Άβαταρ μέλους
newbie
Ειδικός Συντονιστής
Ειδικός Συντονιστής
 
Δημοσιεύσεις: 208
Εγγραφή: Κυρ Νοέμ 08, 2009 5:36 pm

Επιστροφή στο Άδειες ΕΛ/ΛΑΚ



Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση : Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 1 επισκέπτης

cron