Οι υπολογιστές & οι αλλαγές που επιφέρουν στη ζωή μας

Έτσι για να χαλαρώνουμε... περί Τεχνολογίας και Πληροφορικής

Δημοσίευσηαπό boukouvalas » Σάβ Δεκ 26, 2009 2:53 pm

Δεδομένα και ερωτήματα

Από τα μέσα του εικοστού αιώνα, ο υπολογιστής και οι νέες τεχνολογίες γενικότερα έχουν εισέλθει, με αργό στην αρχή αλλά ολοένα και πιο επιταχυνόμενο ρυθμό σε ποικίλες ανθρώπινες δραστηριότητες. Με την είσοδό τους τροποποίησαν πρακτικές αιώνων, δημιουργώντας νέους επαγγελματικούς κλάδους και καθιστώντας χωρίς πλέον καμία χρησιμότητα πολλά άλλα επαγγέλματα και τεχνικές. Οι πρώτοι υπολογιστές κατασκευάσθηκαν στη δεκαετία του 1940 και οι αρχικές εφαρμογές τους - όπως και πολλών άλλων τεχνικών μέσων - αφορούσαν στρατιωτικούς σκοπούς. Πολύ γρήγορα όμως βρήκαν εφαρμογή και σε άλλους τομείς όπως η επιστημονική έρευνα, η βιομηχανική παραγωγή, οι επιχειρήσεις και οι υπηρεσίες.

Η ταχύτατη διείσδυση της Πληροφορικής σε όλους τους τομείς και η επιτυχία των νέων τεχνολογιών της Πληροφορικής και των επικοινωνιών τα τελευταία τριάντα χρόνια βασίζεται, κατά κύριο λόγο, πάνω σε τρία σημεία τα οποία ορίζουν ταυτόχρονα και τον καινοτόμο χαρακτήρα τους: προσομοίωση (simulation), αλληλεπιδραστικότητα (interactivity), πραγματικός χρόνος (real time). Η πραγματικότητα αναπαράγεται από τον υπολογιστή, τρισδιάστατα, με εκπληκτικό και άγνωστο μέχρι τώρα ρεαλισμό. Δεν ξέρουμε πλέον που τελειώνει το πραγματικό και που αρχίζει το φανταστικό. Σε αντίθεση με τα πρώτα υπολογιστικά συστήματα, τελευταία τριαντακονταετία όλες οι σύγχρονες εφαρμογές του υπολογιστή εμπλέκουν τον άνθρωπο στην αυτοματοποιημένη διαδικασία. Ολοένα και περισσότερες ανθρώπινες δραστηριότητες (εργασία, καθημερινή ζωή, κατάρτιση, έρευνα) χρησιμοποιούν συστήματα επικοινωνίας ανθρώπου - μηχανής. Η μετάδοση δεδομένων σε μεγάλες αποστάσεις με πολύ υψηλές ταχύτητες (σχεδόν πραγματικού χρόνου) αλλάζει τις παραδοσιακές δομές επικοινωνίας και εργασίας.

Στα πλαίσια αυτά δημιουργείται μια σειρά από σημαντικά ερωτήματα:

    Ποιες αλλαγές λαμβάνουν χώρα με την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών;
    Ποιοι τομείς είναι αυτοί που επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από τις τεχνολογικές εξελίξεις;
    Ποια τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα της ένταξης και διείσδυσης των τεχνολογιών στις ανθρώπινες δραστηριότητες;
    Είναι έτοιμες οι διάφορες κοινωνίες να δεχθούν τις ραγδαίες αυτές αλλαγές;
    Με ποιους τρόπους θα ενταχθούν οι τεχνολογίες στην κοινωνική οργάνωση ώστε να μην οξυνθούν τα κοινωνικά προβλήματα και να μη δημιουργηθούν νέα;
Οικονομική διάσταση

Η πληροφορική στρατηγικός τομέας της οικονομίας

Ο οικονομικός τομέας είναι σίγουρα ένας από τους χώρους που έχουν βαθιά επηρεαστεί από την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών. Νέες οικονομικές δυνάμεις (χώρες και εταιρείες) έχουν εμφανιστεί, που στηρίζουν σχεδόν ολοκληρωτικά την ανάπτυξή τους στη βιομηχανική πολιτική και παραγωγή που σχετίζεται με τις νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας. Η οικονομική σημασία που παρουσιάζουν οι βιομηχανίες της Πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών στηρίζεται κατά κύριο λόγο στο ότι αποτελύν:

    Βιομηχανικούς κλάδους αιχμής σε πλήρη εξέλιξη
    Μονάδες παραγωγής μεθόδων και εξοπλισμού για τις επιχειρήσεις και τη διοίκηση
    Μονάδες παραγωγής καταναλωτικών αγαθών για τους πολίτες
Οι μεγάλες αλλαγές

Με τη μαζική εισαγωγή των τεχνικών της Πληροφορικής στη διαδικασία παραγωγής υλικών αγαθών και υπηρεσιών, τα κοινωνικά προβλήματα αποκτούν νέες διαστάσεις. Η επιστημονική οργάνωση της εργασίας, πάνω στην οποία στηρίχτηκε ολόκληρη η δομή της βιομηχανικής παραγωγής του ανεπτυγμένου κόσμου τον εικοστό αιώνα, αμφισβητείται όλο και συχνότερα. Η πληροφοριοποίηση του κόσμου της εργασίας απαιτεί νέες μορφές οργάνωσης, γεγονός που θέτει πολυάριθμα ερωτήματα. Ποια είναι και πως οργανώνονται τα νέα μοντέλα παραγωγής; Οι γνώσεις που αποκτούμε στο Σχολείο και στο Πανεπιστήμιο ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της παραγωγής; Πως ορίζονται οι νέες απαιτούμενες εξειδικεύσεις; Πως θα προσαρμοστεί το σύστημα εκπαίδευσης και αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης σε αυτές τις νέες εξειδικεύσεις; Πως αυτοί που ήδη δουλεύουν θα αποκτήσουν νέες γνώσεις και δεξιότητες στο αντικείμενο της εργασίας τους; Το επάγγελμα που αρχίζουμε στην αρχή της σταδιοδρομίας μας θα είναι το ίδιο σε όλη μας την επαγγελματική ζωή;

    Η επιστημονική οργάνωση της εργασίας. Τεϋλορισμός και Φορδισμός: Ο F. Taylor, εισήγαγε ένα μοντέλο οργάνωσης της εργασίας και διαχείρισης του προσωπικού μιας επιχείρησης βασιζόμενο πάνω στην έννοια του διοικητικού ελέγχου (management). O Henry Ford εισήγαγε το 1913 το σύστημα παραγωγής γραμμής. Αντί να πηγαίνει ο εργάτης στην εργασία, έρχεται η εργασία σε αυτόν μέσω ενός αυτόματου συστήματος που φέρνει μπροστά του σε τακτά χρονικά διαστήματα ένα συγκεκριμένο έργο, π.χ. το εξάρτημα μιας συσκευής που πρέπει να συναρμολογήσει.

Η βιομηχανία της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών

Ένας νέος βιομηχανικός κλάδος, ιδιαίτερα προσοδοφόρος, έκανε την εμφάνισή του την τελευταία εικοσαετία: αυτός των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας. Ο κλάδος αυτός, με την πιο ραγδαία ίσως ανάπτυξη στο χώρο της παραγωγής, αποτελείται από τη βιομηχανία κατασκευής υλικού υπολογιστών, τη βιομηχανία ανάπτυξης λογισμικού και τη βιομηχανία τηλεπικοινωνιών. Άλλοτε σε στενή συνεργασία, άλλοτε σε συνθήκες έντονου ανταγωνισμού, οι διάφορες εταιρείες υπολογιστών και λογισμικού αποτελούν σήμερα την αιχμή του δόρατος των τεχνολογιών που προδιαγράφουν σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη στον εικοστό πρώτο αιώνα.

Πληροφοριοποίηση της κοινωνίας

Το ζήτημα της πληροφοριοποίησης της κοινωνίας αποτελεί για πολλές Κυβερνήσεις και πολιτικούς υπεύθυνους ένα από τα σημαντικότερα θέματα προς επίλυση, στις αναπτυγμένες χώρες, τα τελευταία χρόνια. Κεντρικός στόχος, η επίτευξη οικονομικής ανάκαμψης και αντιμετώπισης της πολύπλευρης κρίσης που μαστίζει τις διάφορες χώρες, με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών. Η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στους διάφορους εργασιακούς χώρους, επιτρέπει την αύξηση της παραγωγικότητας κυρίως στο δευτερογενή και στον τριτογενή τομέα της οικονομίας, μειώνει τις κρατικές δαπάνες και δημιουργεί νέες καταναλωτικές συνήθειες. Στα πλαίσια αυτά, η εισαγωγή των υπολογιστών και η ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιακών δικτύων άλλαξε σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία υπηρεσιών και οργανισμών, του τραπεζικού συστήματος κλπ. Παράλληλα, δημιούργησε κραδασμούς στον εργασιακό χώρο, καθιστώντας χωρίς λόγο ύπαρξης πολλά επαγγέλματα ή περιορίζοντας ουσιαστικά τις δραστηριότητες κάποιων άλλων. Η πληροφοριοποίηση της κοινωνίας συνιστά ένα από τους κύριους λόγους της αύξησης των ανέργων στις ανεπτυγμένες χώρες.

Τα επαγγέλματα της Πληροφορικής

Η ανάπτυξη της Πληροφορικής και η ραγδαία είσοδός της σε όλους τους σημαντικούς τομείς της κοινωνίας οδήγησε στην αναγκαιότητα ύπαρξης νέων εξειδικεύσεων στους αντίστοιχους κλάδους και τη δημιουργία νέων επαγγελμάτων. Πέρα από τα εκατομμύρια εργαζομένων σε όλο τον κόσμο που χρησιμοποιούν την Πληροφορική ως εργαλείο, αναπτύχθηκαν και τα νέα επαγγέλματα της Πληροφορικής. Τα επαγγέλματα αυτά γνωρίζουν παράλληλη ανάπτυξη με την ίδια την Πληροφορική και εξελίσσονται πολύ γρήγορα και πολλές φορές με τρόπο απρόβλεπτο. Επιπλέον η δημιουργία των "υπερλεωφόρων της πληροφορίας" θα αναδιαρθρώσει την οργάνωση των επιχειρήσεων και συνεπώς θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και θα καταργήσει πολλές υπάρχουσες.

Πολιτική Διάσταση

Η πληροφοριοποίηση της κοινωνίας, πέρα από τις σημαντικές επιπτώσεις που έχει στο χώρο της εργασίας, επιδρά καταλυτικά στον καταμερισμό και την άσκηση της εξουσίας. Πολλές στοιχειώδεις ατομικές και συλλογικές ελευθερίες αμφισβητούνται ή θέτονται σε κίνδυνο, ενώ μπορούμε να κάνουμε αντίστοιχη διαπίστωση και σε θέματα που άπτονται της δημοκρατικής οργάνωσης της κοινωνίας.

Πληροφορική και άσκηση της εξουσίας

Η άσκηση της εξουσίας, σε οποιαδήποτε μορφή, απαιτεί σε μεγάλο βαθμό τον έλεγχο της πληροφορίας: η λήψη αποφάσεων προϋποθέτει ολοκληρωμένη πληροφόρηση από αυτόν που πρέπει να αποφασίσει. Για παράδειγμα οι οικονομικές υπηρεσίες του Κράτους και η Εφορία, πρέπει να γνωρίζουν τη διεύθυνση καθώς και τα εισοδήματα των φορολογουμένων. Ο διευθυντής μιας επιχείρησης πρέπει να γνωρίζει τις τάσεις της αγοράς για να προγραμματίσει τις δραστηριότητές της.

Η πληροφορία επίσης επηρεάζει σημαντικά τους τρόπους σκέψης και τη συμπεριφορά των ατόμων και των διαφόρων κοινωνικών ομάδων. Οι διαφημιστικές καμπάνιες, η πολιτική προπαγάνδα και οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν την παραπάνω διαπίστωση καθημερινά. Στο σύγχρονο κόσμο η άσκηση της εξουσίας και ο έλεγχος των μέσων πληροφόρησης συνδέονται όλο και περισσότερο, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους για τη δημοκρατία και τις ατομικές και συλλογικές ελευθερίες.

Πληροφορική και ελευθερίες

Τα αρχεία των υπολογιστών συγκεντρώνουν πληροφορίες κάθε μορφής που αφορούν διάφορες πτυχές της δραστηριότητας ατόμων και επιχειρήσεων. Η αύξηση της υπολογιστικής δύναμης και των μέσων αποθήκευσης επιτρέπουν στις μέρες μας επεξεργασία τεράστιου πλήθους διαφορετικών δεδομένων. Η δυνατότητα διασύνδεσης διαφορετικών αρχείων, η τακτική ενημέρωσή τους, η δυνατότητα αντιγραφής και οι διάφορες διεργασίες ταξινόμησης, συγχώνευσης και επιλογής συνιστούν ένα νέο δεδομένο στο σύγχρονο κόσμο. Οι διάφορες πληροφορίες που συγκεντρώνονται με αυτό τον τρόπο (οικογενειακή κατάσταση, τόπος κατοικίας, πολιτιστικές προτιμήσεις, πολιτική και συνδικαλιστική δραστηριοποίηση, καταναλωτικές συνήθειες κλπ) είναι σε θέση να προσφέρουν μια συνολική εικόνα των προσώπων στα οποία αναφέρονται. Το γεγονός αυτό έρχεται σε αντίθεση με βασικές ατομικές ελευθερίες. Ο πολίτης δε μπορεί να εκπίπτει σε ένα αριθμό ή κωδικό, η ιδιωτική ζωή πρέπει να είναι απόλυτα σεβαστή. Τα ατομικά στοιχεία που εμπεριέχονται στα αρχεία είναι σε θέση να διαρρεύσουν και να χρησιμοποιηθούν σε βάρος αυτού τον οποίο αφορούν. Επίσης, η διαρροή στοιχείων που αφορούν ένταξη σε επαγγελματικές ή συνδικαλιστικές ενώσεις, πολιτικές ή θρησκευτικές οργανώσεις έρχεται σε αντίθεση με βασικές ατομικές και δημόσιες ελευθερίες: (το δικαίωμα της έκφρασης, της σκέψης, της πληροφόρησης, της κυκλοφορίας κλπ).

Οι διάφορες κοινωνίες, με στόχο τη διασφάλιση της σταθερότητας και της συνέχειας τους, δημιουργούν συστήματα ελέγχου του πληθυσμού. Ο έλεγχος αυτός είναι απαραίτητος τόσο για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας όσο και για την εξεύρεση πόρων για την ικανοποίηση επιμέρους αναγκών της κοινωνίας. Τέτοια παραδείγματα ελέγχου αφορούν τον έλεγχο των δηλωθέντων εισοδημάτων, τον στατιστικό έλεγχο κατά τις απογραφές πληθυσμού και πολλές φορές σχετίζονται με ζητήματα πρόληψης (π.χ. ιατρικός έλεγχος). Οι υπολογιστές έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη ιδιαίτερα αποτελεσματικών συστημάτων ελέγχου, τόσο από το Κράτος όσο και από ιδιωτικές επιχειρήσεις.


Ο Νόμος "Πληροφορική, Αρχεία και Ελευθερίες" (06/01/1978) του Γαλλικού Κράτους, θεσμοθετήθηκε ως απόρροια σκέψεων που δημιουργήθηκαν για την πρόληψη της ανεξέλεγκτης χρήσης των αρχείων υπολογιστών που περιέχουν προσωπικά στοιχεία των πολιτών. Τα βασικά άρθρα του νόμου προβλέπουν:

Άρθρο 1: "Η Πληροφορική πρέπει να είναι στην υπηρεσία κάθε πολίτη. [...] Δεν πρέπει να αποτελεί κίνδυνο στην ανθρώπινη ταυτότητα, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στην ιδιωτική ζωή, στις ατομικές ή δημόσιες ελευθερίες."

Άρθρο 2: "Καμία δικαστική απόφαση που αφορά άποψη πάνω σε κάποια ανθρώπινη συμπεριφορά δεν μπορεί να βασίζεται σε μια αυτόματη επεξεργασία στοιχείων που παρέχουν ένα προσδιορισμό του προφίλ ή της προσωπικότητας του ενδιαφερόμενου."

Άρθρο 3: "Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα να γνωρίζει και να αμφισβητεί τις πληροφορίες [...] που προέρχονται από αυτόματη επεξεργασία της οποίας τα αποτελέσματα τον αφορούν."

Πληροφορική και κοινωνικός έλεγχος

Η Πληροφορική με την ανάπτυξη των δικτύων υπολογιστών, επιτρέπει την πραγματοποίηση επεξεργασιών και μελέτη στοιχείων Βάσεων Δεδομένων από απόσταση. Το γεγονός αυτό θέτει πολλά προβλήματα και ενέχει κινδύνους για τις ατομικές ελευθερίες και τη δημοκρατία. Οι Βάσεις Δεδομένων επιτρέπουν τη συλλογή πληροφοριών που είναι κατανεμημένες σε διάφορα αρχεία. Με τη δυνατότητα αυτή μπορούν να συγκεντρωθούν πληροφορίες από διαφορετικές Βάσεις Δεδομένων που αφορούν ένα συγκεκριμένο πρόσωπο και να δημιουργηθεί το προφίλ του. Οι πληροφορίες αυτές είναι ιδιαίτερα πολύτιμες για διάφορες υπηρεσίες και οργανισμούς. Όπως για παράδειγμα σε ασφαλιστικές εταιρείες που ενδιαφέρονται για τις αγοραστικές προτιμήσεις των ατόμων.

Πληροφορική και Δημοκρατία

Τα διάφορα πολιτικά θέματα που προκύπτουν από την ένταξη των νέων τεχνολογιών στις διάφορες πτυχές της κοινωνίας δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν αν δεν υπάρχει κατοχύρωση και ανάπτυξη των δημοκρατικών θεσμών. Η ύπαρξη νόμων που να προστατεύουν τους πολίτες από την άκριτη χρήση των αρχείων που τους αφορούν, είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της σωστής λειτουργίας της δημοκρατίας. Κάθε πολίτης πρέπει επίσης να έχει το δικαίωμα στην εκπαίδευση και την πληροφόρηση. Μόνο στα πλαίσια αυτά θα είναι σε θέση να μπορεί να αποφασίζει, να ελέγχει, να κάνει τις προσωπικές επιλογές του την κατάλληλη στιγμή.

Πολιτισμική Διάσταση

Κουλτούρα, εκπαίδευση, τέχνες, ψυχαγωγία

Τα πολιτισμικά ζητήματα, που συνδέονται με την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας και της ραγδαίας πληροφοριοποίησης της κοινωνίας διαφοροποιούνται ασταμάτητα και απαιτούν νέες σύνθετες προσεγγίσεις αντιμετώπισης. Οι τρόποι με τους οποίους αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα, έχουμε πρόσβαση στην πληροφορία, επικοινωνούμε, αποκτούμε γνώσεις και δεξιότητες, δημιουργούμε, έχουν βαθύτατα τροποποιηθεί.

Η αντίληψη του πραγματικού

Τα τελευταία χρόνια, η ραγδαία πρόοδος στο χώρο των συνθετικών εικόνων και οι πολλαπλές εφαρμογές τους στα πλαίσια της καλλιτεχνικής δημιουργίας, της επιστημονικής έρευνας και των ηλεκτρονικών παιγνιδιών, είναι ιδιαίτερα σημαντική. Όλο και περισσότερο, οι νέες τεχνολογίες της Πληροφορικής αναθεωρούν και ανατρέπουν περιοχές και σύνορα. Πολλά ερωτήματα παρουσιάζονται σχετικά με το πως θα προετοιμάζονται οι νέοι αλλά και οι ενήλικες ώστε να κατανοούν, να αφομοιώνουν και να εκμεταλλεύονται τις νέες πολιτιστικές φόρμες που εμφανίζονται με τις νέες τεχνολογίες.

Η πρόσβαση στην πληροφορία και την επικοινωνία

Η πρόσβαση στην πληροφορία με τη χρήση των δικτύων υπολογιστών και των υπερλεωφόρων της πληροφορίας τροποποιεί συνήθειες και πολιτισμικές πρακτικές αιώνων. Η επικοινωνία ως βασικός παράγοντας της ανθρώπινης ζωής και των κοινωνικών σχέσεων γνώρισε με το πέρασμα των αιώνων διάφορες μορφές. Η ανάγκη για επικοινωνία και απόκτηση πληροφοριών μέχρι και τον προηγούμενο αιώνα ικανοποιούνταν με τη μετακίνηση των ατόμων προς την πηγή της πληροφορίας. Η εξέλιξη των μέσων μεταφοράς έκανε εφικτή την πρόσβαση στην πληροφόρηση και την επικοινωνία μεταξύ ατόμων. Η δυνατότητα αυτή δεν είναι ούτε αρκετά γρήγορη, ούτε οικονομική, ούτε πάντα αποτελεσματική. Μια άλλη προσέγγιση στοχεύει στη μεταφορά πλέον της πληροφορίας από την πηγή παραγωγής της στο τόπο κατανάλωσης. Η προσέγγιση αυτή γνώρισε θεαματική πρόοδο καταρχήν με τις τηλεπικοινωνίες και στη συνέχεια με τα δίκτυα υπολογιστών.

Νέες δεξιότητες

Στη σύγχρονη κοινωνία η παραγωγή και συσσώρευση νέων πληροφοριών και γνώσεων αυξάνει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, γεγονός που καθιστά αδύνατη κάθε προσπάθεια εκμάθησής τους. Η σφαιρική κατάκτηση των γνώσεων πάνω σε ένα συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο είναι το ίδιο αδύνατη αφού η πρόοδος της επιστήμης και η διαρκής εξειδίκευση δεν επιτρέπει ούτε στους πιο ειδικούς μιας επιστήμης να έχουν πλέον πλήρη άποψη του κλάδου τους. Στα πλαίσια αυτά, το ουσιαστικό δεν είναι η απομνημόνευση πληροφοριών και γνώσεων που πολύ γρήγορα δεν θα είναι πια χρήσιμες και έγκυρες αλλά η ανάπτυξη νέου είδους δεξιοτήτων που αφορούν τη δυνατότητα ανεύρεσης της πληροφορίας και της γνώσης τη στιγμή που το άτομο την έχει πραγματικά ανάγκη.

Οι νέες τεχνολογίες της Πληροφορικής συμβάλλουν αποφασιστικά στη διαδικασία ανατροπής μιας ατομικής κουλτούρας που συνίσταται κατά κύριο λόγο από τη συσσώρευση διακριτών γνώσεων. Ολοένα και περισσότερο γίνεται εμφανές και αποδεκτό ότι η μάθηση έγκειται λιγότερο στην αποθήκευση των γνώσεων και περισσότερο στη δεξιότητα της έρευνας και της χρήσης τους. Μέχρι τώρα η προτεραιότητα εστιαζόταν στην πρόσκτηση γεγονότων και καθολικών γνώσεων, προτεραιότητα που συμφωνούσε με την αντίληψη μιας κουλτούρας για τη διαιώνιση της οποίας υπεύθυνο είναι το Σχολείο. Η εκθετική αύξηση των γνώσεων και η αναγκαιότητα της πιο ορθολογικής και λειτουργικής χρήσης τους στα πλαίσια των κοινωνιών της επικοινωνίας μετατοπίζει την έμφαση από τη μάθηση γνώσεων και γεγονότων στη μάθηση των δομών και των εννοιών, αντίληψη που συνιστά επανάσταση στις καθιερωμένες πρακτικές. Βέβαια, η ανατροπή αυτή συντελείται με ιδιαίτερα αργή μορφή, ανοίγοντας μια περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας η εκπαίδευση δεν έχει ακόμα προσαρμοστεί στη μεταμόρφωση που παρουσιάζουν τα τηλεματικά δίκτυα και η πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων.


Νέοι τρόποι μάθησης

Οι νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας προσδίδουν νέες δυνατότητες στη μαθησιακή διαδικασία. Καταρχήν, είναι σε θέση να τροποποιήσουν τις παραδοσιακές τεχνικές μετάδοσης της γνώσης: οι τεχνολογίες των πολυμέσων και των υπερμέσων προσφέρουν εναλλακτικούς και πολύ πιο ελκυστικούς τρόπους παρουσίασης. Στη συνέχεια, είναι σε θέση να ενισχύσουν ποικίλες δραστηριότητες μάθησης μέσω προσομοίωσης εργαστηρίων, περιβάλλοντων πλοήγησης στο διαδίκτυο κλπ. Τέλος δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι οι νέες τεχνολογίες παράγουν νέες μαθησιακές διεργασίες ποιοτικά διαφορετικές από τις μέχρι τώρα. Το θέμα αυτό εντούτοις αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων ανάμεσα στους ειδικούς και δεν έχει ακόμα δοθεί οριστική απάντηση.

Νέοι χώροι μάθησης

Η ανάπτυξη των δικτύων υπολογιστών ανατρέπει καθιερωμένες πρακτικές αιώνων στο χώρο της εκπαίδευσης, αφού τα ψηφιακά δίκτυα επιτρέπουν νέες δυνατότητες διάδοσης της γνώσης. Παράλληλα, η συσσώρευση νέων γνώσεων και πληροφοριών και τα νέα επαγγέλματα απαιτούν υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης, περισσότερο χρόνο παραμονής στο εκπαιδευτικό σύστημα, δυνατότητες σφαιρικής μόρφωσης και "δια βίου" παιδείας.

Με τη σύζευξη τηλεπικοινωνιών, οπτικοακουστικών μέσων και Πληροφορικής επιτυγχάνεται η μετάδοση των γνώσεων από απόσταση. Εδώ και μια δεκαετία έχουν δημιουργηθεί τα πρώτα συστήματα εκπαίδευσης από απόσταση (distance learning). Τα συστήματα αυτά, κάνοντας ευρεία χρήση των δικτύων υπολογιστών καθιερώνουν ένα νέο μοντέλο εκπαιδευτικής διαδικασίας όπου ο εκπαιδευόμενος και ο εκπαιδευτικός δεν είναι απαραίτητο πλέον να βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Με το μοντέλο αυτό, το κοινό στο οποίο απευθύνεται η εκπαίδευση, επεκτείνεται τόσο σε πλήθος όσο και σε εύρος. Επιπλέον, δεν υπάρχουν συνήθως και χρονικοί περιορισμοί αφού ο εκπαιδευόμενος επιλέγει το χρόνο που θα παρακολουθήσει το μάθημα αλλά και το ρυθμό παρακολούθησης.

Οι σύγχρονες κοινωνίες χαρακτηρίζονται από την ταχύτατη παλαίωση των γνώσεων λόγων των συνεχών τεχνολογικών εξελίξεων (καινοτομίες και ανακαλύψεις) σε διαφόρους χώρους. Το γεγονός αυτό επηρεάζει άμεσα πολλές πτυχές της ζωής μας και οδηγεί στην ανάγκη της διαρκούς ενημέρωσης των γνώσεων, της απόκτησης νέων επαγγελματικών δεξιοτήτων, τον εκσυγχρονισμό του περιεχομένου και των μεθοδολογιών της εκπαίδευσης. Είναι συνεπώς απαραίτητη η καθιέρωση της δια βίου εκπαίδευσης (life long learning), του μηχανισμού δηλαδή που θα διασφαλίζει τη διαρκή εκπαίδευση και κατάρτιση σε όλους εκείνους τους πολίτες που έχουν ανάγκη ή ενδιαφέρονται για την απόκτηση νέων γνώσεων και την καλλιέργεια νέων δεξιοτήτων.

Η καλλιτεχνική και πνευματική δημιουργία

Πολλές μεγάλες βιβλιοθήκες (κυρίως σε Πανεπιστήμια) παρέχουν τη δυνατότητα στους αναγνώστες να αναζητούν τίτλους άρθρων, περιοδικών και βιβλίων μέσω υπολογιστή (είτε τοπικά, είτε μέσω δικτύου). Αλλά και η ώρα των ηλεκτρονικών βιβλιοθηκών και των ψηφιακών εφημερίδων φαίνεται ότι είναι μπροστά μας. Τα επόμενα χρόνια, με σταδιακό ρυθμό εκατομμύρια βιβλία θα είναι διαθέσιμα σε ψηφιακή μορφή και θα διαβάζονται είτε τοπικά από ένα τερματικό της βιβλιοθήκης είτε μέσω του Internet. Ήδη πολλές εφημερίδες κυκλοφορούν ταυτόχρονα και σε ψηφιακή μορφή και είναι διαθέσιμες μέσω ιστοσελίδων στον παγκόσμιο ιστό (www). Κάποιες εφημερίδες και αρκετά περιοδικά κυκλοφορούν μόνο σε ψηφιακή μορφή.

Η καλλιτεχνική και η πολιτιστική δημιουργία γνωρίζουν νέες μορφές με τη χρήση των νέων τεχνολογιών. Οι παραδοσιακές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης ενισχύονται με τη χρήση υπολογιστή ενώ εμφανίζονται νέες μορφές πολιτιστικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η ψηφιακή επεξεργασία των ήχων, των εικόνων, του κειμένου και του βίντεο μετασχηματίζουν ριζικά τις συνθήκες έκφρασης και δημιουργίας, ανοίγοντας καινούργιους αισθητικούς δρόμους. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν τον υπολογιστή ως ένα νέο μέσο δημιουργίας έργων τέχνης.

Προς ανθρωπολογικές αλλαγές;

Βρισκόμαστε σήμερα, μετά την παρακμή των προφορικών πολιτισμών και το πέρασμα από την εποχή της γραφής και της τυπογραφίας, στην εποχή της Πληροφορικής. Η Πληροφορική επέφερε αλλαγές που είναι ίσως πιο σημαντικές από τις αλλαγές που έφερε η ανακάλυψη της τυπογραφίας. Η τηλεματική επιδρά καταλυτικά πάνω στα κύρια όργανα του πολιτισμού: τη γλώσσα όσον αφορά τις σχέσεις της με το άτομο και την κοινωνική του λειτουργία, και τη γνώση ως προέκταση της συλλογικής μνήμης και ως μέσο για την ισότητα ή τις διακρίσεις ανάμεσα στις κοινωνικές ομάδες.

Κοινωνική διάσταση

Νέες προκλήσεις

Οι κοινωνικές σχέσεις ανάμεσα στους πολίτες του κόσμου αλλάζουν σταδιακά με τη χρήση των υπολογιστών. Είναι δυνατόν σήμερα να συνομιλούμε, να συνεργαζόμαστε επαγγελματικά, να διατηρούμε φιλικές επαφές χωρίς να έχουμε ποτέ συναντηθεί με κάποια άτομα.

Πηγές:
[1] Εφαρμογές Πληροφορικής Υπολογιστών: Α', Β' Γ' Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ Αθήνα, Έκδοση Β' 1999


Θα συνεχίσω αργότερα.
29/12/2009 Κώστας Μπουκουβάλας
Άβαταρ μέλους
boukouvalas
Συντονιστής
Συντονιστής
 
Δημοσιεύσεις: 162
Εγγραφή: Τρί Μάιος 26, 2009 5:11 pm
Τοποθεσία: Θεσσαλονίκη

Επιστροφή στο Περί Τεχνολογίας



Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτή την Δ. Συζήτηση : Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 1 επισκέπτης

cron